10 Simple Tips Paano Mag-Ipon Kahit Maliit ang Kita

 (Guide para sa ALS at Adult Learners sa Pilipinas)

---

Usap tayo sandali

Kung nag-aaral ka ulit, o nagsisimula ka pa lang mag-ayos ng buhay, malamang ito ang tanong mo:

“Paano ako mag-iipon kung kulang pa nga ang kita?”

Diretso sagot ko sa’yo.

Hindi kita lolokohin.
Mahirap mag-ipon kung maliit ang kita.

Pero mas mahirap kung wala kang sistema.

Kaya hindi muna tayo magfo-focus sa laki ng pera.
Magfo-focus tayo sa paraan.

Isa-isa lang. Sundan mo.

---

1. Hatiin mo agad ang pera mo, kahit magkano pa yan

Ito ang unang habit na kailangan mong buuin.

Sa bawat perang dumarating sa’yo, hatiin mo agad.

Simple lang:

• 70% gastos
• 20% ipon
• 10% para sa sarili

Halimbawa:

Kung may 100 pesos ka:

• 70 gastos
• 20 ipon
• 10 sa’yo

Mukhang maliit?

Oo. Pero hindi amount ang binubuo mo dito.

Disiplina.

Kapag nasanay ka dito, kahit lumaki ang kita mo, marunong ka pa rin humawak.

---

2. Unahin mo ang ipon bago ang gastos

Ito ang baliktad sa nakasanayan mo.

Dati:

Kita → gastos → kung may matira, ipon

Ngayon:

Kita → ipon → saka gastos

Kahit maliit lang ang maitabi mo, basta nauna siya.

Bakit importante ito?

Kasi kung hihintayin mo na may matira, wala talagang matitira.

---

3. Ihiwalay mo ang ipon mo

Kung nasa wallet mo lang ang ipon mo, gagastusin mo rin yan.

Aminin mo.

Kaya gawin mo ito:

• gumamit ng hiwalay na envelope
• maglagay sa alkansya
• gumawa ng hiwalay na GCash wallet

Goal mo: hindi mo siya madaling makuha

Kapag mahirap kunin, mas tumatagal.

---

4. Kilalanin mo kung saan napupunta ang pera mo

Hindi ka mahirap mag-ipon.

Hindi mo lang alam kung saan napupunta ang pera mo.

Subukan mo ito sa loob ng 3 araw:

Isulat mo lahat ng gastos mo.

Kahit maliit:

• 10 pesos na kendi
• 20 pesos na softdrinks
• 15 pesos na load

Pagkatapos, tingnan mo.

Doon mo makikita kung saan tumatagas ang pera mo.

---

5. Bawasan mo ang “araw-araw na luho”

Hindi kita pipigilan gumastos.

Pero kailangan mong piliin.

Halimbawa:

• softdrinks araw-araw
• junk food araw-araw
• extra load na hindi kailangan

Subukan mong bawasan, hindi tanggalin.

Halimbawa:

From araw-araw → gawing 2 beses sa isang linggo

Malaki ang epekto niyan sa isang buwan.

---

6. Mag-set ka ng malinaw na dahilan kung bakit ka nag-iipon

Kung wala kang dahilan, titigil ka.

Simple.

Kaya sagutin mo ito:

Para saan ang ipon mo?

Pumili ka ng isa:

• emergency fund
• pang-enroll sa ALS
• pang negosyo
• pambili ng gamit

Isulat mo.

Ilagay mo sa wallet mo o sa phone mo.

Kapag natetempt kang gastusin ang ipon mo, basahin mo.

---

7. Humanap ka ng maliit na extra income

Real talk.

Kung isa lang ang source ng kita mo, mabagal ang ipon.

Kaya habang nag-aaral ka, maghanap ka ng maliit na dagdag.

Pwede na ito:

• online selling
• pagre-repack
• paglalako
• pagtulong sa tindahan
• simpleng serbisyo sa kapitbahay

Hindi kailangan malaki agad.

Ang goal mo:

magkaroon ng perang hindi mo gagalawin

Yan ang lalago.

---

8. Iwasan mo ang “instant gastos” kapag may pera ka

Napansin mo ba?

Kapag may hawak kang pera, parang gusto mo agad gastusin.

Yan ang habit na kailangan mong kontrolin.

Subukan mo ito:

Kapag may pera kang dumating, maghintay ka muna ng 24 hours bago gumastos.

Sa loob ng 24 hours, tanungin mo sarili mo:

“Kailangan ko ba talaga ito?”

Madalas, hindi.

---

9. Huwag mong itaas agad ang gastos mo

Ito ang common trap.

Kapag kumita ka ng konti:

• dagdag gastos agad
• bili agad
• libre agad

Mali ito.

Kapag tumaas ang kita mo, gawin mo ito:

• dagdagan ang ipon
• dagdagan ang puhunan
• maghanda para sa emergency

Hindi ka pa stable. Kaya huwag kang magmadali mag-level up ng lifestyle.

---

10. Tanggapin mo na maliit muna ang simula mo

Ito ang pinaka-importante.

Maliit ang ipon mo ngayon.

Okay lang yan.

Ang hindi okay, hindi ka nagsimula.

Tingnan mo ito:

Kung nag-ipon ka ng 50 pesos kada araw:

• 50 x 20 days = 1,000 pesos
• 6 months = 6,000 pesos

Hindi pa kasama ang extra income mo.

Hindi pa kasama ang disiplina na nabuo mo.

Yan ang tunay na puhunan mo.

---

Simple Action Plan (Simulan mo ngayon)

Huwag mo na patagalin.

Gawin mo ito ngayon:

Step 1
Kunin mo lahat ng pera mo

Step 2
Hatiin mo agad (70-20-10)

Step 3
Ihiwalay ang ipon

Step 4
Isulat kung para saan ang ipon mo

Step 5
Ulitin bukas

---

Para sa’yo na nag-aaral ulit

Kung nasa ALS ka, o adult learner ka, gusto kong malinaw ito sa’yo:

Hindi lang diploma ang binubuo mo.

Binubuo mo rin ang:

• disiplina mo
• mindset mo
• sistema mo sa pera

At yan ang magdadala sa’yo sa mas maayos na buhay.

Hindi ka huli.

Nagsisimula ka pa lang.

---

 

 

10 Practical Money Tips Para sa Walang Ipon (Kahit Maliit ang Kita Mo)

 

Paano Ka Mag-iipon Kahit Hindi Tapos sa School

(Usapang pera para sa’yo na bumabangon ulit)

Alam ko kung nasaan ka ngayon.

Hindi mo tinapos ang school.
O baka huminto ka muna.
O baka bumabalik ka pa lang ngayon sa pag-aaral sa ALS.

Tapos habang iniisip mo kung paano mo aayusin ang buhay mo, may isa pang tanong na paulit-ulit:

“Paano ako magkakaroon ng pera… kung hindi pa ako stable?”

Diretsuhin na natin.

Hindi mo kailangan maging graduate para matutong humawak ng pera.
Hindi mo kailangan ng malaking sahod para magsimulang mag-ipon.

Ang kailangan mo: malinaw na sistema.

Hindi motivation. Hindi sipag lang. Sistema.

Usap tayo. Ikaw at ako lang.

---

Una: Tanggapin mo muna kung nasaan ka

Bago ka mag-budget, bago ka mag-ipon, kailangan mong aminin ang totoo.

• Hindi pa stable ang income mo
• Pa-isa-isa ang kita
• Minsan meron, minsan wala
• May pressure sa pamilya
• May guilt kasi “nahuli” ka sa buhay

Normal yan.

Pero eto ang delikado:

Kapag iniisip mo na “wala pa akong karapatan mag-ipon dahil maliit lang ang kita ko.”

Diyan ka matatalo.

Kasi ang totoo, hindi income ang problema ng karamihan.

Ugali sa pera.

Kaya kahit tumaas ang sahod, ganun pa rin ang ending. Walang ipon.

---

Pangalawa: Huwag mong gayahin ang budget ng may trabaho

Ito ang common mistake.

Nakikita mo sa internet:

• 50% needs
• 30% wants
• 20% savings

Maganda pakinggan.

Pero para sa’yo? Hindi practical.

Bakit?

Kasi hindi fixed ang kita mo.

Kung minsan 500 lang ang hawak mo sa isang araw, anong 20% savings?

Kaya mas simple tayo.

---

Simple Rule para sa’yo: Hati agad, kahit magkano pa yan

Sa bawat perang dumarating sa’yo, hatiin mo agad.

Ganito:

• 70% – gastos (pamasahe, pagkain, tulong sa bahay)
• 20% – ipon
• 10% – sarili mo (load, maliit na reward)

Kung 100 pesos lang hawak mo:

• 70 pesos gagastusin
• 20 pesos itatabi
• 10 pesos para sa’yo

Mukhang maliit?

Oo.

Pero eto ang hindi mo napapansin:

Nagbu-build ka ng habit.

Hindi amount ang importante sa simula.

Consistency.

---

Pangatlo: Ihiwalay mo ang ipon mo

Ito ang madalas mong ginagawa:

“Iipon ako… tapos kukunin ko rin mamaya.”

Hindi yan ipon. Parking lang yan.

Kaya gawin mo itong tatlo:

• Magkaroon ka ng hiwalay na lalagyan
• Huwag mo siyang isama sa wallet mo
• Huwag mong galawin kahit gipit

Kung pwede, gumawa ka ng:

• maliit na alkansya
• envelope system
• o GCash account na hindi mo ginagamit pang gastos

Goal mo: hindi mo siya nakikita palagi

Kapag nakikita mo, natetempt ka.

---

Pang-apat: Mag-ipon ka muna bago gumastos

Baliktarin natin ang nakasanayan mo.

Dati:

Kita → gastos → kung may matira, ipon

Ngayon:

Kita → ipon → saka ka gumastos

Kahit maliit lang.

Kahit 20 pesos.

Basta nauna ang ipon.

Ito ang pinaka-mahirap gawin sa simula.

Pero dito nagbabago ang buhay ng tao.

---

Pang-lima: Intindihin mo ang “small leaks”

Hindi ka nauubusan ng pera dahil sa malalaking gastos.

Nauubos ka sa maliliit.

Tingnan mo:

• 20 pesos na softdrinks
• 15 pesos na junk food
• 30 pesos na extra load

Mukhang wala lang.

Pero araw-araw?

Icompute mo.

Halimbawa:

• 50 pesos per day na unnecessary
• 30 days

= 1,500 pesos

Yan na ang unang ipon mo sana.

Hindi mo kailangan tipirin lahat.

Pero kailangan mong malaman kung saan tumatagas ang pera mo.

---

Pang-anim: Humanap ka ng dagdag, kahit maliit

Real talk.

Kung wala kang extra income, mabagal ang ipon.

Kaya habang nag-aaral ka sa ALS, maghanap ka ng kahit maliit na pagkakakitaan.

Hindi kailangan fancy.

Pwede na:

• online selling
• pagre-repack ng products
• paglalako
• simpleng serbisyo sa barangay
• pag-assist sa tindahan

Ang goal mo:

Magkaroon ng extra na hindi mo gagalawin

Yan ang ipon fund mo.

---

Pang-pito: Huwag kang mahiyang magsimula sa maliit

Eto ang madalas pumipigil sa’yo:

“Nakakahiya, ang liit lang ng ipon ko.”

Sino ba ang tinitingnan mo?

Hindi naman sila ang magbabayad ng bills mo.

Hindi sila ang mag-aahon sa’yo.

Ikaw.

At ang maliit na ipon mo ngayon, yan ang magiging sandalan mo sa susunod.

---

Pang-walo: Magkaroon ka ng malinaw na dahilan

Kung wala kang dahilan, titigil ka.

Kaya sagutin mo ito:

Para saan ka nag-iipon?

Pumili ka ng isa:

• emergency fund
• pang-enroll
• pang negosyo
• pambili ng gamit sa trabaho

Isulat mo.

Ilagay mo sa wallet mo.

Kapag natetempt kang gastusin ang ipon mo, basahin mo.

---

Pang-siyam: Iwasan mo ang “instant lifestyle upgrade”

Ito ang trap.

Kapag kumita ka ng konti:

• dagdag gastos agad
• bili agad
• libre agad

Hindi ka pa nga stable, nag-level up na agad ang gastos mo.

Kaya tandaan mo:

Kung tumaas ang kita mo, huwag mong sabayan ng taas ng gastos.

Unahin mo:

• dagdag ipon
• dagdag puhunan
• dagdag safety

---

Pang-sampu: Hindi ka huli

Ito ang gusto kong maintindihan mo.

Hindi ka huli.

Late ka lang nagsimula.

Magkaiba yun.

May mga taong maaga nga nagtrabaho, pero walang ipon.

May diploma, pero baon sa utang.

Ikaw?

Maaga kang natututo ng tamang sistema.

Ibig sabihin, kapag nagkaroon ka na ng stable income, may control ka na.

---

Isang Scenario, para malinaw

Sabihin natin:

Kumikita ka ng 300 pesos sa isang araw.

Ginawa mo ito:

• 210 gastos
• 60 ipon
• 30 para sa’yo

Sa isang buwan (20 days work):

• 60 x 20 = 1,200 pesos ipon

Sa 6 months:

• 7,200 pesos

Hindi pa kasama ang extra income mo.

Hindi pa kasama ang disiplina na natutunan mo.

---

Eto ang hindi tinuturo sa school

Hindi ka tinuruan kung paano mag-handle ng pera.

Hindi ka tinuruan kung paano mag-budget kahit walang sahod.

Hindi ka tinuruan kung paano magsimula ulit.

Kaya huwag mong i-expect na madali.

Pero pwede.

---

Kung gusto mong magsimula ngayon, eto gawin mo

Huwag mo nang pag-isipan ng matagal.

Simulan mo na.

Step 1
Kunin mo lahat ng pera mo ngayon.

Step 2
Hatiin mo agad sa 70-20-10.

Step 3
Ihiwalay mo ang ipon.

Step 4
Isulat mo kung para saan ang ipon mo.

Step 5
Ulitin mo bukas.

Ganun lang.

Hindi perfect. Pero tuloy-tuloy.

---

Huling usap natin

Hindi mo kailangan maging magaling agad sa pera.

Kailangan mo lang maging consistent.

Hindi mo kailangan ng malaking kita agad.

Kailangan mo lang hindi sayangin ang maliit na meron ka.

At higit sa lahat,

Hindi mo kailangan maging tapos para magsimulang magbago.

Kung nag-aaral ka ngayon sa ALS, tandaan mo:

Hindi lang diploma ang binubuo mo.

Buhay mo.

At kasama doon ang paraan mo sa paghawak ng pera.

 

LS 3 - Practice Test - Elementary

 

LS 3 Math

Practice Test – Elementary

Name: _____________________________              Date: ________________

Direction: Choose the letter of the correct answer.

1.     Which of the following polygons can be formed when the given matchsticks are arranged?

A. hexagon (6 sides)

B. octagon (8 sides)

C. heptagon (7 sides)

D. pentagon (5 sides)

2.     The monthly water consumption of Bailon Family is 934. After the typhoon Tisoy, their water pipe was damaged. Their water consumption became 1020. What is the effect of the damaged water pipe?

A.    The water consumption decreased by 86.

B.    The water consumption increased by 86.

C.    The water consumption decreased by 86m.

D.    The water consumption increased by 86m.

3.     Dr. Garcia went to her laboratory at 6:00 AM recorded the room temperature as 10.07℃. at lunch, the temperature rose by 26.9 ℃, but by 5:00 PM, it had dropped by 8.05 ℃. What was the room temperature of the laboratory at 5:00 PM?

A.    28.85 ℃

B.    28.92 ℃

C.    36.80 ℃

D.    36.97 ℃

4.     Daniel’s mother asks him to buy 1 kilograms of peanuts. He went to a grocery where the weight of the item was in grams. What mathematical operation will he use to convert grams to kilograms?

A.    Addition

B.    Subtraction

C.    Multiplication

D.    Division

5.     Marga had 75 new stuffed toys. She took out 15 of her favorite ones and equally divided the rest among her 3 sisters. Then , she remembered she still had some old toys and gave her sisters 4 more each. What mathematical sentence represents the number of toys each sister had in the end.

A.    N = 75 – 15 ÷ 3 + 4

B.    N = 75 – 15 ÷ (3+4)

C.    N = (75 – 15) ÷ 3 + 4

D.    N = (75 – 15 ÷ 3) + 4

For item 6

6.     To find the common factor (GCF) of 18 and 27, Aya used the listing method and obtained the result above.

Which of the following methods is another way of finding the GCF?

A.    Continuous addition

B.    Continuous subtraction

C.    Continuous multiplication

D.    Continuous division

7.     Aling Lita is fond of making “maja blanca.” She sliced it into a shape where opposite sides are equal in length. What type of quadrilateral describes the shape of the “maja blanca”?

A.    Square

B.    Trapezoid

C.    Rhombus

D.    Parallelogram

8.     John’s Personal Identification Number (PIN) to lock his phone is a 4 digit number. All digits in the PIN are prime numbers arranged in descending order. What is John’s PIN?

A.    2357

B.    3579

C.    7532

D.    9753

For items 9 to 11

Rona writes the letters of the word below in pieces of paper and places them in a box

9.     Rona writes the letters of the word on pieces of paper and places them in a box. She then draws one letter at a time, without replacement. If she does this eight times, which of the following will most likely to happen?

A.    Only vowels will be drawn

B.    Only constants will be drawn

C.    All the letters will be drawn

D.    No letter will be drawn

10.  Rona places all the letters back in the box. She then draws two letters at a time, hoping to come up with pair of vowels. Which of the following pairs cannot be the result of her attempt?

A.    AA

B.    AE

C.    EI

D.    IE

11.  From the letters in the box, what is the probability of drawing the consonant N?

A.    One out of two

B.    One out of five

C.    Two out of five

D.     Two out of eight

For items 12 to 13

David is cleaning the Math Garden in the school. He found this placard below.

12.  What is the place value of the underlined digit in the placard?

A.    tens

B.    tenths

C.    hundredths

D.    thousands

13.  based on placard, what would be the result if 8312.4756 is rounded to the nearest thousandth?

A.    8312.470

B.    8312.475

C.    8312.476

D.    8312.480

For item 14

14.  The electric bill of Peter is shown above. How much more is his electric consumption in May than in March?

A.    1,000 kWh

B.    1,500 kWh

C.    2,000 kWh

D.    2,500 kWh

For item 15

Teacher	Station	Length of Travel
Warren	Lipa City	2.5 kilometers
Nelson	Batangas City	2 kilometers
Mavic	Laguna	4000 meters
Perla	Cavite	3500 meter

15.  The table above shows the travel distance of each teacher to attend a conference. Who travelled the farthest?

A.    Perla

B.    Mavic

C.    Nelson

D.    Warren

For item 16 and 17

ZENY’S CONVINIENCE STORE DAILY SALES RECORD

Day	Amount of Sale
Monday	Php 6,000.00
Tuesday	Php 4,500.00
Wednesday	Php 7,000.00
Thursday	Php 3,500.00
Friday	Php 5,000.00

 

16.  Based on the table above, which day has the lowest sale?

A.    Monday

B.    Tuesday

C.    Wednesday

D.    Thursday

17.  Which of the following is the correct mathematical sentence for calculating the total average sales (N) of Zeny’s Convenience Store?

A.    N =  + 3,500 + 5,000

B.    N =

C.    N = 6,000 + 4,500 + 7, 00 + 3,500 + 5,000

D.    N = (6,000 + 4,500 + 7, 00 + 3,500 + 5,000) 5

For item 18

 

18.  Willy and Virgie are planning a party for their classes, and the learners were asked to vote for their favorite ice cream flavor. The results are shown in the pictograph above. How many more learners voted for Mocha than for Ube?

A.    4

B.    6

C.    8

D.    12

19.  The average body temperature of a cow is 102 ℉. Using the formula (℉-32) x 5/9 = ℃,

What is the body temperature of the cow in degree Celsius?

A.     36 ℃

B.     37 ℃

C.     38 ℃

D.     39 ℃

For item 20

Month	Electric Meter Reading
June	0254
July	0458
August	0648

 

20.  The table shows the monthly electric meter readings of a house. How many units of electricity were used from June to July?

a. 154

b. 204

c. 254

d. 404

 

21.  If Rex wants to know the floor area of his room, what is the best instrument to measure it?

A.    Foot ruler

B.    Yardstick

C.    Micrometer guage

D.    Steel tape measure

22.  Mang Joel is a carpenter. His friend sells 3 pieces of 2 x 3 x 10 coco lumber at Php 120.00 per piece. The same type of lumber costs Php 25.00 per board foot at the hardware. Based on Mang Joel’s estimate, his friend’s lumber is cheaper than the lumber from the hardware. What formula did Mang Joel use as the basis for his computation?

A. (T x W x L) + 12

B. (T x W x L) – 12

C. (T x W x L x 12)

D. (T x W x L) / 12

23.  Rick wants to make a diagram of his 4m x 6m fishpond in the backyard. What shape is suitable for his project?

A. trapezoid

B. rectangle

C. rhombus

D. parallelogram

For item 24

MONTHLY BUDGET OF RIVERA FAMILY

Type of Expenses	Amount
Daily Food	Php 290.00 / day
Water and Electric bill	Php 2,300.00
Unexpected Miscellaeous	Php 6,000.00
Education	Php 8,000.00

 

24.  The Rivera Family earns Php 25,000.00 per month. The family’s monthly expenses are shown above. On which of the following did the family spend most of their budget?

A. food

B. education

C. water and electric bill

D. unexpected miscellaneous

25. If 2 right triangles are put together, a square will be formed. What kind of polygon will be formed if 3 equilateral triangles are put together?

                        A. square

                        B. rhombus

                        C. trapezoid

                        D. parallelogram

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Answer key

1. A     2. B     3. B     4. C     5. C     6. D     7. D     8. C     9. C     10. A

11. D   12. B   13. C   14. A   15. B   16. D   17. B   18. A   19. D   20. B

21. D   22. D   23. B   24. A   25. C