(Guide para sa ALS at Adult Learners sa Pilipinas)
Usap tayo sandali
Kung
nag-aaral ka ulit, o nagsisimula ka pa lang mag-ayos ng buhay, malamang ito ang
tanong mo:
“Paano
ako mag-iipon kung kulang pa nga ang kita?”
Diretso
sagot ko sa’yo.
Hindi
kita lolokohin.
Mahirap mag-ipon kung maliit ang kita.
Pero mas
mahirap kung wala kang sistema.
Kaya
hindi muna tayo magfo-focus sa laki ng pera.
Magfo-focus tayo sa paraan.
Isa-isa
lang. Sundan mo.
1. Hatiin mo agad ang pera mo, kahit magkano pa yan
Ito ang
unang habit na kailangan mong buuin.
Sa bawat
perang dumarating sa’yo, hatiin mo agad.
Simple
lang:
- 70% gastos
- 20% ipon
- 10% para sa sarili
Halimbawa:
Kung may
100 pesos ka:
- 70 gastos
- 20 ipon
- 10 sa’yo
Mukhang
maliit?
Oo. Pero
hindi amount ang binubuo mo dito.
Disiplina.
Kapag
nasanay ka dito, kahit lumaki ang kita mo, marunong ka pa rin humawak.
2. Unahin mo ang ipon bago ang gastos
Ito ang
baliktad sa nakasanayan mo.
Dati:
Kita →
gastos → kung may matira, ipon
Ngayon:
Kita →
ipon → saka gastos
Kahit
maliit lang ang maitabi mo, basta nauna siya.
Bakit
importante ito?
Kasi
kung hihintayin mo na may matira, wala talagang matitira.
3. Ihiwalay mo ang ipon mo
Kung
nasa wallet mo lang ang ipon mo, gagastusin mo rin yan.
Aminin
mo.
Kaya
gawin mo ito:
- gumamit ng hiwalay na
envelope
- maglagay sa alkansya
- gumawa ng hiwalay na GCash
wallet
Goal mo:
hindi mo siya madaling makuha
Kapag
mahirap kunin, mas tumatagal.
4. Kilalanin mo kung saan napupunta ang pera mo
Hindi ka
mahirap mag-ipon.
Hindi mo
lang alam kung saan napupunta ang pera mo.
Subukan
mo ito sa loob ng 3 araw:
Isulat
mo lahat ng gastos mo.
Kahit
maliit:
- 10 pesos na kendi
- 20 pesos na softdrinks
- 15 pesos na load
Pagkatapos,
tingnan mo.
Doon mo
makikita kung saan tumatagas ang pera mo.
5. Bawasan mo ang “araw-araw na luho”
Hindi
kita pipigilan gumastos.
Pero
kailangan mong piliin.
Halimbawa:
- softdrinks araw-araw
- junk food araw-araw
- extra load na hindi
kailangan
Subukan
mong bawasan, hindi tanggalin.
Halimbawa:
From
araw-araw → gawing 2 beses sa isang linggo
Malaki
ang epekto niyan sa isang buwan.
6. Mag-set ka ng malinaw na dahilan kung bakit ka nag-iipon
Kung
wala kang dahilan, titigil ka.
Simple.
Kaya
sagutin mo ito:
Para saan ang ipon mo?
Pumili
ka ng isa:
- emergency fund
- pang-enroll sa ALS
- pang negosyo
- pambili ng gamit
Isulat
mo.
Ilagay
mo sa wallet mo o sa phone mo.
Kapag
natetempt kang gastusin ang ipon mo, basahin mo.
7. Humanap ka ng maliit na extra income
Real
talk.
Kung isa
lang ang source ng kita mo, mabagal ang ipon.
Kaya
habang nag-aaral ka, maghanap ka ng maliit na dagdag.
Pwede na
ito:
- online selling
- pagre-repack
- paglalako
- pagtulong sa tindahan
- simpleng serbisyo sa
kapitbahay
Hindi
kailangan malaki agad.
Ang goal
mo:
magkaroon
ng perang hindi mo gagalawin
Yan ang
lalago.
8. Iwasan mo ang “instant gastos” kapag may pera ka
Napansin
mo ba?
Kapag
may hawak kang pera, parang gusto mo agad gastusin.
Yan ang
habit na kailangan mong kontrolin.
Subukan
mo ito:
Kapag
may pera kang dumating, maghintay ka muna ng 24 hours bago gumastos.
Sa loob
ng 24 hours, tanungin mo sarili mo:
“Kailangan
ko ba talaga ito?”
Madalas,
hindi.
9. Huwag mong itaas agad ang gastos mo
Ito ang
common trap.
Kapag
kumita ka ng konti:
- dagdag gastos agad
- bili agad
- libre agad
Mali
ito.
Kapag
tumaas ang kita mo, gawin mo ito:
- dagdagan ang ipon
- dagdagan ang puhunan
- maghanda para sa emergency
Hindi ka
pa stable. Kaya huwag kang magmadali mag-level up ng lifestyle.
10. Tanggapin mo na maliit muna ang simula mo
Ito ang
pinaka-importante.
Maliit
ang ipon mo ngayon.
Okay
lang yan.
Ang
hindi okay, hindi ka nagsimula.
Tingnan
mo ito:
Kung
nag-ipon ka ng 50 pesos kada araw:
- 50 x 20 days = 1,000 pesos
- 6 months = 6,000 pesos
Hindi pa
kasama ang extra income mo.
Hindi pa
kasama ang disiplina na nabuo mo.
Yan ang
tunay na puhunan mo.
Simple Action Plan (Simulan mo ngayon)
Huwag mo
na patagalin.
Gawin mo
ito ngayon:
Step
1
Kunin mo lahat ng pera mo
Step
2
Hatiin mo agad (70-20-10)
Step
3
Ihiwalay ang ipon
Step
4
Isulat kung para saan ang ipon mo
Step
5
Ulitin bukas
Para sa’yo na nag-aaral ulit
Kung
nasa ALS ka, o adult learner ka, gusto kong malinaw ito sa’yo:
Hindi
lang diploma ang binubuo mo.
Binubuo
mo rin ang:
- disiplina mo
- mindset mo
- sistema mo sa pera
At yan
ang magdadala sa’yo sa mas maayos na buhay.
Hindi ka
huli.
Nagsisimula
ka pa lang.
No comments:
Post a Comment