Paano Ka Mag-iipon Kahit Hindi Tapos sa School
(Usapang
pera para sa’yo na bumabangon ulit)
Alam ko
kung nasaan ka ngayon.
Hindi mo
tinapos ang school.
O baka huminto ka muna.
O baka bumabalik ka pa lang ngayon sa pag-aaral sa ALS.
Tapos
habang iniisip mo kung paano mo aayusin ang buhay mo, may isa pang tanong na
paulit-ulit:
“Paano
ako magkakaroon ng pera… kung hindi pa ako stable?”
Diretsuhin
na natin.
Hindi mo
kailangan maging graduate para matutong humawak ng pera.
Hindi mo kailangan ng malaking sahod para magsimulang mag-ipon.
Ang
kailangan mo: malinaw na sistema.
Hindi
motivation. Hindi sipag lang. Sistema.
Usap
tayo. Ikaw at ako lang.
Una: Tanggapin mo muna kung nasaan ka
Bago ka
mag-budget, bago ka mag-ipon, kailangan mong aminin ang totoo.
- Hindi pa stable ang income
mo
- Pa-isa-isa ang kita
- Minsan meron, minsan wala
- May pressure sa pamilya
- May guilt kasi “nahuli” ka
sa buhay
Normal
yan.
Pero eto
ang delikado:
Kapag
iniisip mo na “wala pa akong karapatan mag-ipon dahil maliit lang ang kita ko.”
Diyan ka
matatalo.
Kasi ang
totoo, hindi income ang problema ng karamihan.
Ugali sa
pera.
Kaya
kahit tumaas ang sahod, ganun pa rin ang ending. Walang ipon.
Pangalawa: Huwag mong gayahin ang budget ng may trabaho
Ito ang
common mistake.
Nakikita
mo sa internet:
- 50% needs
- 30% wants
- 20% savings
Maganda
pakinggan.
Pero
para sa’yo? Hindi practical.
Bakit?
Kasi
hindi fixed ang kita mo.
Kung
minsan 500 lang ang hawak mo sa isang araw, anong 20% savings?
Kaya mas
simple tayo.
Simple Rule para sa’yo: Hati agad, kahit magkano pa yan
Sa bawat
perang dumarating sa’yo, hatiin mo agad.
Ganito:
- 70% – gastos (pamasahe,
pagkain, tulong sa bahay)
- 20% – ipon
- 10% – sarili mo (load,
maliit na reward)
Kung 100
pesos lang hawak mo:
- 70 pesos gagastusin
- 20 pesos itatabi
- 10 pesos para sa’yo
Mukhang
maliit?
Oo.
Pero eto
ang hindi mo napapansin:
Nagbu-build
ka ng habit.
Hindi
amount ang importante sa simula.
Consistency.
Pangatlo: Ihiwalay mo ang ipon mo
Ito ang
madalas mong ginagawa:
“Iipon
ako… tapos kukunin ko rin mamaya.”
Hindi
yan ipon. Parking lang yan.
Kaya
gawin mo itong tatlo:
- Magkaroon ka ng hiwalay na
lalagyan
- Huwag mo siyang isama sa
wallet mo
- Huwag mong galawin kahit
gipit
Kung
pwede, gumawa ka ng:
- maliit na alkansya
- envelope system
- o GCash account na hindi mo
ginagamit pang gastos
Goal mo:
hindi mo siya nakikita palagi
Kapag
nakikita mo, natetempt ka.
Pang-apat: Mag-ipon ka muna bago gumastos
Baliktarin
natin ang nakasanayan mo.
Dati:
Kita →
gastos → kung may matira, ipon
Ngayon:
Kita →
ipon → saka ka gumastos
Kahit
maliit lang.
Kahit 20
pesos.
Basta
nauna ang ipon.
Ito ang
pinaka-mahirap gawin sa simula.
Pero
dito nagbabago ang buhay ng tao.
Pang-lima: Intindihin mo ang “small leaks”
Hindi ka
nauubusan ng pera dahil sa malalaking gastos.
Nauubos
ka sa maliliit.
Tingnan
mo:
- 20 pesos na softdrinks
- 15 pesos na junk food
- 30 pesos na extra load
Mukhang
wala lang.
Pero
araw-araw?
Icompute
mo.
Halimbawa:
- 50 pesos per day na
unnecessary
- 30 days
= 1,500
pesos
Yan na
ang unang ipon mo sana.
Hindi mo
kailangan tipirin lahat.
Pero
kailangan mong malaman kung saan tumatagas ang pera mo.
Pang-anim: Humanap ka ng dagdag, kahit maliit
Real
talk.
Kung
wala kang extra income, mabagal ang ipon.
Kaya
habang nag-aaral ka sa ALS, maghanap ka ng kahit maliit na pagkakakitaan.
Hindi
kailangan fancy.
Pwede
na:
- online selling
- pagre-repack ng products
- paglalako
- simpleng serbisyo sa
barangay
- pag-assist sa tindahan
Ang goal
mo:
Magkaroon
ng extra na hindi mo gagalawin
Yan ang
ipon fund mo.
Pang-pito: Huwag kang mahiyang magsimula sa maliit
Eto ang
madalas pumipigil sa’yo:
“Nakakahiya,
ang liit lang ng ipon ko.”
Sino ba
ang tinitingnan mo?
Hindi
naman sila ang magbabayad ng bills mo.
Hindi
sila ang mag-aahon sa’yo.
Ikaw.
At ang
maliit na ipon mo ngayon, yan ang magiging sandalan mo sa susunod.
Pang-walo: Magkaroon ka ng malinaw na dahilan
Kung
wala kang dahilan, titigil ka.
Kaya
sagutin mo ito:
Para saan ka nag-iipon?
Pumili
ka ng isa:
- emergency fund
- pang-enroll
- pang negosyo
- pambili ng gamit sa trabaho
Isulat
mo.
Ilagay
mo sa wallet mo.
Kapag
natetempt kang gastusin ang ipon mo, basahin mo.
Pang-siyam: Iwasan mo ang “instant lifestyle upgrade”
Ito ang
trap.
Kapag
kumita ka ng konti:
- dagdag gastos agad
- bili agad
- libre agad
Hindi ka
pa nga stable, nag-level up na agad ang gastos mo.
Kaya
tandaan mo:
Kung
tumaas ang kita mo, huwag mong sabayan ng taas ng gastos.
Unahin
mo:
- dagdag ipon
- dagdag puhunan
- dagdag safety
Pang-sampu: Hindi ka huli
Ito ang
gusto kong maintindihan mo.
Hindi ka
huli.
Late ka
lang nagsimula.
Magkaiba
yun.
May mga
taong maaga nga nagtrabaho, pero walang ipon.
May
diploma, pero baon sa utang.
Ikaw?
Maaga
kang natututo ng tamang sistema.
Ibig
sabihin, kapag nagkaroon ka na ng stable income, may control ka na.
Isang Scenario, para malinaw
Sabihin
natin:
Kumikita
ka ng 300 pesos sa isang araw.
Ginawa
mo ito:
- 210 gastos
- 60 ipon
- 30 para sa’yo
Sa isang
buwan (20 days work):
- 60 x 20 = 1,200 pesos ipon
Sa 6
months:
- 7,200 pesos
Hindi pa
kasama ang extra income mo.
Hindi pa
kasama ang disiplina na natutunan mo.
Eto ang hindi tinuturo sa school
Hindi ka
tinuruan kung paano mag-handle ng pera.
Hindi ka
tinuruan kung paano mag-budget kahit walang sahod.
Hindi ka
tinuruan kung paano magsimula ulit.
Kaya
huwag mong i-expect na madali.
Pero
pwede.
Kung gusto mong magsimula ngayon, eto gawin mo
Huwag mo
nang pag-isipan ng matagal.
Simulan
mo na.
Step 1
Kunin mo lahat ng pera mo ngayon.
Step 2
Hatiin mo agad sa 70-20-10.
Step 3
Ihiwalay mo ang ipon.
Step 4
Isulat mo kung para saan ang ipon mo.
Step 5
Ulitin mo bukas.
Ganun
lang.
Hindi
perfect. Pero tuloy-tuloy.
Huling usap natin
Hindi mo
kailangan maging magaling agad sa pera.
Kailangan
mo lang maging consistent.
Hindi mo
kailangan ng malaking kita agad.
Kailangan
mo lang hindi sayangin ang maliit na meron ka.
At higit
sa lahat,
Hindi mo kailangan maging tapos para magsimulang magbago.
Kung
nag-aaral ka ngayon sa ALS, tandaan mo:
Hindi
lang diploma ang binubuo mo.
Buhay
mo.
At
kasama doon ang paraan mo sa paghawak ng pera.
No comments:
Post a Comment